Weg! -julkaisun April 2018 -irtonumeron sisällysluettelo

HANS LINDE van Wellington skryf: Dis altyd wonderlik om te sien hoe njalagetalle toeneem in die Pafurideel van die Krugerwildtuin. By die Crooks Corner-uitkykpunt was ek stomverbaas toe ’n njala met horings soos die van ’n bul, maar met die “klere” van ’n ooi, op die sand uitstap. ’n Fopdosser? Hoe gebeur dit? Die natuurlewekenner L.D. VAN ESSEN antwoord: Daar is verskeie rekords van njalas met ’n vroulike kleurpatroon én horings in onder meer die Krugerwildtuin, Hluhluwe-Imfolozi-, Magudu-, Mkuzi-, Tembe- en Londolozi-reservaat en ’n paar private wildplase. Die uitgebreide antwoord is ingewikkeld – dit gaan oor genetika en embrio-ontwikkeling. In kort staan die verskynsel bekend as tussengeslag, “intersex” in Engels. Tussengeslag is waar ’n organisme tipiese eienskappe van albei geslagte toon. Die toe-stand is gewoonlik vanweë ’n ekstra chromosoom of…

Vir ’n land met vele soogdierspesies het Suid-Afrika eintlik nogal min soorte primate. Vyf van die primaatsoorte wat hier voorkom, is nagapies, en twee – blouape en bobbejane – word dikwels as peste beskou. Die skaarsste en mooiste aapsoort wat in ons immergroen inheemse woude voorkom, is die samango-aap. Verder noord in Afrika staan dit ook bekend as Sykes- of blouape. In Suid-Afrika is hulle beperk tot die habitat in die ooste van die land tot so ver suid as die woude van die Oos-Kaap. Hulle eet meestal plantmateriaal soos vrugte, blare en blomme. Samango-ape vorm hegte sosiale groepe van tussen 10 en 35 ape, met ’n dominante mannetjie as leier. Ek bly op die woudagtige hange van die Blyderiviercanyon in Limpopo, en hier hoor ’n mens elke dag so…

4x2-HOOGTEPUNTE (BL. 33) • GOO-MOREMI-RAVYN • KHAMA RHINO SANCTUARY • BOTETIRIVIER • MAKGADIKGADIPANNE • TULIBLOK 4x4-HOOGTEPUNTE (BL. 40) • KUBU-EILAND • MAKGADIKGADINASIONALE PARK • NXAIPAN Die geluid begin altyd huiwerig. Maar ’n bosveldfisant bly selde lank huiwerig. Nes jy een oog oop het in jou tent, begin hy ordentlik skater. En is dit dan nie een van die beste, baldadigste dinge om te hoor nie? Dit beteken jy’s iewers in die bos, iewers in ’n tent, iewers in Botswana. Botswana is een van ons toeganklikste buurlande. Die paaie is meestal goed (’n paar kort wel ernstige werk), die mense vriendelik en die pryse nog redelik. Een gewilde selfryroete is wat ons noem die Groot Noordelike Sirkel (lees hieroor in Weg #124 of 2017 se Weg Botswana-gids), waar jy onder meer by die Okavangopypsteel en die Choberivier uitkom. Maar…

LESER VERTEL ANNAMARÉ WOLMARANS Beroep Bestuurder: Inligtingsbestuur Tuisdorp Lephalale Ons het die Cahora Bassa-dam al drie keer besoek en elke keer op ’n ander plek langs die oewer gebly, maar laasjaar het ons besluit om óp die water te bly – in ’n huisboot. Ons volg tiervishengelkenners se raad en besoek die dam in Oktober, die beste tiervisseisoen. Dis byna twee dae se ry van Lephalale af tot op die dorpie Nhacapiriri in Mosambiek (sowat 1 300 km). Net buite Nhacapiriri draai ons af op ’n slegte grondpad na Emildo Sada, die huisboot-eienaar, se eiendom aan die suidekant van die Cahora Bassa-dam. Van hier af vaar ons op ’n vlot die sowat 2 km na Emildo se Casa da Pesca Lodge (foto bo) waar die huisboot op anker lê. By…

SPESIALE LESERAANBOD WAARVANDAAN VERTREK DIE TOER? Letlhakane, net suid van die Makgadikgadi-panne in Botswana. WAT MOET EK BRING? • Jou eie voertuig en brandstof • ’n Matras of kampbed, beddegoed en kampstoele • Drankies en snoepgoed • Mediese versekering, ook dekking vir noodontruimings • Grenstariewe en padbelasting (Bhejane verskaf alle tente, tafels en eetgerei.) WAAR GAAN EK SLAAP? Tentverblyf (jy hoef nooit self kamp te maak nie, Bhejane se logistieke span doen dit). EN KOS? Bhejane se ervare bossjef berei drie (smaaklike) etes per dag. HOEVEEL KOS DIT? R13 250 p.p. (halfprys vir kinders jonger as 10). DIE TOERPRYS SLUIT IN • Drie stewige maaltye per dag • Alle kamp- en parkgeld • Tweerigtingradio’s • Tente en spysenieringstoerusting • ’n Professionele toerleier en ervare veldgids HOE LANK IS DIE TOER? 11 dae, 10 nagte WANNEER? 1-11 Junie 2018 15-25 Augustus…

Die veeldagstaproete van die Sentinel af tot by Cathedral Peak in die Noordelike Drakensberg bied van die mees dramatiese natuurtonele in Suid-Afrika. Ten spyte van hoe uitdagend die roete kan wees – veral in uiterste weerstoestande en dat jy dalk ’n daggasmous kan teëkom – is dit so mooi dat ’n mens hierdie berg minstens een keer in jou lewe móét beleef. Ek dink die beste – en veiligste – manier om dié roete te doen is om die dienste van die ervare berggids Caiphus Mthabela (op die foto) te bekom. Hy ken dié geweste beter as die meeste mense. Hy sal jou op die rand van die platorand langs lei en selfs vir jou ’n koppie tee maak. Terwyl jy aan jou tee teug, vertel hy stories oor hoe…

Hierdie is die sogenaamde Kookpot naby Waenhuiskrans – branders stort van ’n rotsbank af in ’n skeur. Dis mooi om af te neem, maar ’n mens moet versigtig wees aangesien die rotsbank aan die voet van ’n paar kranse lê en moeilik is om by uit te kom. Die branders en getye is ook onvoorspelbaar. Nadat die fotograaf Marcus Jooste dié foto geneem het, is hy deur branders see-in gesleep. Hy kon uit die ysige water ontsnap, maar sy toerusting was daarmee heen – alles buiten sy geheuekaart.…

Venus het die grootste deel van 2017 diens gedoen as die oggendster in die ooste. Terwyl ons nuwejaar gevier het, het die planeet agter om die Son gaan draai en begin dit nou saans na aan die westelike horison gesig wys as die aandster. Terwyl Venus om die Son wentel, sal dit oor die volgende paar maande gaandeweg hoër bo die horison opskuif en teen Augustus die maksimumhoogte (en maksimum helderheid) bereik. Van September af gaan dit vinnig begin afbeweeg soos dit tussen ons en die Son deurbeweeg, om teen laat Oktober in die gloed van die Son te verdwyn. Stel solank ’n wekker op jou selfoon om jou te herinner om op 17 en 18 April, sowat ’n halfuur ná sononder (sien die tye onder), na die westelike horison…

PINOTAGE-EN-BILTONGFEES, PERDEBERG, PAARL Vier twee van Suid-Afrika se bekendste uitvoerprodukte by dié fees op die Bolandse wynplaas Perdeberg. Agtien wynplase uit die omgewing bied verskillende pinotage- en biltongprodukte aan. Hier’s jou kans om onder meer ’n wit pinotage te proe! Die fees het ook kosstalletjies, ’n oester-en-vonkelwynkroeg, bier, ’n kinderspeelplek en musiek deur Guy Feldman en sy orkes. Datum 14 & 15 April Tyd 11 vm.-5 nm. Waar? Perdeberg-wynlandgoed, Vrygunsweg. Aanwysings op die webblad cvomartketing.co.za Koste R200 p.p. vooraf by plankton.mobi of computicket.com ; R230 p.p. by die fees. Dit sluit in: toegang, ’n kristalwynglas en 18 pinotage-en-biltong-proekombinasies. Nog inligting cvomarketing.co.za HERFSTUINSKOU, JOHANNESBURG Herfstyd is planttyd. Kry inspirasie vir jou tuin by die Herfstuinskou in Midrand. Wandel deur die kruietuin en verkyk jou…

Wanneer jy op satellietkaarte of lugfoto’s van die Suid-Kaap kyk, is die omgewing tussen die Outeniquaberg en die Indiese Oseaan donkergroen, met diep klowe vol ongediertes. ’n Paar kilometer noordoos van die koel klowe van dié berg strek lang valleie uit soos ’n lui hond op ’n stoep – hierdie warmgebakte valleie van die Langkloof en die Baviaanskloof is vol klippe en aalwyne. Vir die volgende ses dae toer ons saam met ’n Mpafa-groep van die kusdorpie Buffelsbaai deur die Knysnawoud en die Outeniqua-, Kammanassie-, Baviaans-, en Grootwinterhoekberg. Ons ry deur ’n landskap waar groen, bruin en die blou van die see die oorwegende kleure is, en stories aan die orde van die dag. KNYSNAWOUD Die woudskimme was hier... Hier ís olifante. Ons het pas stilgehou by die Diepwalle-bosboustasie, sowat…

Die kompetisie Nature’s Best Photography Africa (NBP Africa) is ’n viering van natuurfotografie reg oor die vasteland. In 2017 het die derde aflewering van dié kompetisie ’n rekordgetal inskrywings gelok: 17 000 – dis 92% meer as die vorige jaar! Die Suid-Afrikaners Brendon Cremer en Geo Cloete het die toppryse verower. Brendon het die toekenning Afrikanatuurfotograaf van die Jaar gewen vir sy portefeulje, wat die pragfoto van ’n rooiborsbyvreters met sonsondergang op bl. 72 ingesluit het. Geo Cloete se foto van boksjellievisse wat optol na die see-oppervlak (bl. 75) het Foto van die Jaar gewen. Die kompetisie word aangebied in samewerking met Izikomuseums, en die wenfoto’s is van November 2017 tot Maart 2018 by die Suid-Afrika-museum in Kaapstad ten toon gestel. “Die doel van die kompetisie is om deur fotografie…

WAAR? ATKV Buffelspoort, Rustenburg, Noordwes KOSTE R1 050 p.p. vir die hele naweek. R500 vir kinders jonger as 18. Bespreek jou plek en bring jou eie woonwa of tent. Wat is alles ingesluit? • Versnaperinge en wyn (Vrydagaand) • Ontbyt (Saterdag- en Sondagoggend) • Geskenksakkie • Vermaak • Werkswinkels en sekere aktiwiteite PROGRAM VRYDAG • Wynproe/skemerkelkies • Kampvuurstories saam met die Weg- en Weg Ry & Sleep-span oor hulle vele reise op ons vasteland • Peuselhappies word bedien SATERDAG Opsionele oggend-aktiwiteite: • Stap deur die natuur met ’n kenner van fauna en flora, of geniet die vars lug op jou fiets. Onthou om jou kamera en verkyker in te pak! • ’n 4x4-werkswinkel waar ons gesels oor die lekkerste en uitdagendste roetes in die land. • ’n Fotografiesessie AAND • Die hele gesin neem deel aan ons opwindende potjiekoskompetisie – groot pryse…

JA, EK STEL BELANG! Dit kan intimiderend wees om die Camino de Compostela te beplan, maar nou kan jy op ’n moeitelose manier dié tog aanpak. Saam met Maties Travel bied Weg die Finisterre-roete aan – dit is deel van die Camino en begin by die bekende Santiago de Compostela-katedraal en eindig by die Cabo Finisterre, ’n dramatiese skiereiland wat vinger steek in die Atlantiese Oseaan naby die dorpie Finisterre. Die begeleide toer is in totaal 11 dae: 6 agtereenvolgende stapdae en rusdae weerskante. ’n Maksimum van 15 mense word toegelaat per groep sodat elkeen die ruimte het vir introspeksie wat gepaard gaan met dié staptog. WANNEER? Die eerste twee toere is uitverkoop! Die volgende is 8-18 Oktober 2018. WAT KOS DIT?  TOTALE TOERPRYS: Sowat R18 900 p.p. (van Kaapstad/Johannesburg…

CRAZY CRAYFISH DINER, KLEINZEE Kleinzee is nie ’n dorp waardeur jy terloops op pad iewers heen ry nie. Wanneer ’n mens die R355 van Springbok af hierheen vat, is dit omdat jy hier wíl wees. Jy kom met ’n rede Kleinzee toe. En ’n goeie rede is ’n kuiertjie by die Crazy Crayfish Diner. Dis ’n plek met hope karakter. Soos jy na die sinkdakgeboutjie aangery kom, begroet walviswerwels, visnette en roeispane jou – pure seedorp. En wanneer jou skoensole met die uitklimslag oor die skulpgruis knars, kyk die mense binne reeds op, want ’n nuwe vriend het pas arriveer. Dis nou maar een ding van die Weskus – hier is g’n ’n styfheid nie. En of jy nou ’n inkommer is wat onlangs hierheen verhuis het, of net vir…

Mosambiekse spoegkobra: Bly só veilig Daar was die afgelope paar maande ’n hele paar voorvalle waar Mosambiekse spoegkobras mense gepik het, dikwels kinders terwyl hulle slaap. Die slangkenner Johan Marais van die African Snakebite Institute bespreek dié spesie, mites oor slange, en hoe jy kan keer dat jou gesin gepik word. Hoekom is daar juis nou baie byte? Warm reënweer laat die slange uitkom en meer as 80% van slangbyte word tussen Januarie en April/Mei opgeteken. Die byte gebeur meestal vroegaand en wanneer mense per ongeluk op slange trap. Sal die spoegkobra ’n mens aanval? In die algemeen val slange nie mense aan nie, en as jy 5 m of verder weg van ’n slang af staan, is jy veilig – selfs van dodelike slange soos ’n swartmamba. Geen slang…

VRAAG My dubbelbattery laai nie. Ek het ’n bietjie meer as ’n jaar gelede ’n solenoïedstelsel in my 4x4 laat installeer. Dit het die eerste keer heel goed gewerk, maar nou is daar baie min krag in my ekstra battery wanneer ek by die kamp aankom. Op my mees onlangse reis het ek 3-4 uur tussen kampe gery, maar teen die volgende oggend was die battery pap en my yskas af. Ek het al gehoor dat ’n solenoïed-gebaseerde dubbelbatterystelsel nie saam met sekere voertuie werk nie en dat ek na ’n GS-tot-GS-stelsel moet oorskakel. Maar voor ek duisende rande betaal vir ’n tweede stelsel, het julle dalk raad? ANTWOORD Ons hoor hierdie klagtes daagliks, en die antwoord is verbasend eenvoudig: Jy het ’n 220 V-instandhoudingslaaier nodig. ’n Bekende safariverhuringsmaatskappy het…

Sowat 20 jaar gelede, terwyl ek nog in Bloemfontein gestudeer het, het ek ’n meisie van Carnarvon in die Karoo ontmoet. Ek het nie ’n idee gehad waar die plek was nie, en ook nie hoe die landskap daar lyk nie. Dalk soos die Kalahari, met sy sandduine en ooptes? Ek was ’n mynerseun van Virginia net duskant Welkom in die Vrystaat, en die enigste koppies en duine wat ek geken het, was mynhope en slikdamme. Nadat die universiteit vir die wintervakansie gesluit het, is ek saam met haar Carnarvon toe in haar blou Nissan 1400-bakkie. Anderkant De Aar het ek kennis gemaak met my eerste Karoo-sonsondergang in skakerings van pienk, ligblou en pers. Dié sonsondergang is een van die redes hoekom ek jare daarna gehunker het om terug te…

ANTON KRUGER @antongkruger Canon EOS 7D Mk. II Canon 500 mm-lens ANTON SKRYF: Ek en ’n vriend het in Maart 2016 ’n paar dae by die Chobe Safari Lodge in Botswana deurgebring met die doel om voëls in die groen seisoen af te neem. Ons het in ’n bootjie die Choberivier met ’n gids verken. Van ’n boot af kan jy na aan die voëls kom sonder dat hulle wegvlieg. Hierdie dwerggans het saamgewerk – dis nie aldag dat hulle vir jou sulke goeie geleenthede gee nie! TOAST SÊ: Anton is reg, want ’n dwerggans is gewoonlik ’n háástige outjie. Jy sien hulle gewoonlik in die verte, en dan begin hulle reeds vlieg. Dis dalk hoekom jy so selde ’n duidelike foto van een sien – dis baie makliker om…

TOERINLIGTING 2018: 19-29 April; 28 Junie-8 Julie; 6-16 Augustus; 15-25 September Hoe lank is die toer? 11 dae, 10 nagte. Van waar vertrek die toer? Nata, Botswana. Eindpunt? Kasane, Botswana. Waar slaap ons? Formele verblyf. Hoeveel kos dit? R24 189 p.p. (30% bybetaling vir enkelpersone). DIE TOERPRYS SLUIT IN • Beddegoed en handdoeke • Drie etes per dag • Alle verblyf • Alle parkgeld • Tweerigtingradio’s • ’n Toerleier en veldgids WAARVOOR SORG EK? • Jouself en jou gesin • Julle paspoorte • Enige 4x2 met ’n goeie grondvryhoogte • Brandstof • Stoele • Drankies en snoepgoed • Persoonlike toerusting • Grenspostariewe DIE TOER IN ’N NEUTEDOP Dag 1 Ons ontmoet by die Nata Lodge en geniet die sonsondergang by die Makgadikgadipanne. Dag 2 Die groep verken Maun en omgewing met ’n opsionele vlug oor die Okavangodelta. Dag 3 Van naby Sepupa neem motorbote…

‘Blommetjie gedenk aan my, en sy lig haar duim na bo. Blommetjie gedenk aan my, sing die spook van die Klein-Karoo!” Dié liedjie bly draal in my kop terwyl ek deur Uniondale se strate stap. Dat dit nou wraggies ’n ryloperspook moes wees wat dié plekkie op die map geplaas het. Maar tot nou toe het niks my nekhare laat rys nie. Hier’s geskiedkundige huisies met pampoene op die dak, leiwatervore, bloureënoortrekte heinings en dennelanings. In van die agterplase sien jy nog vee wei, of ’n donkie wat hom skuur teen ’n dropper. ’n Man stap ’n spannetjie skaaplammers met ’n tros melkbottels tegemoet. Dis Apools van Wyk, en hy kyk dat dinge reg loop hier op Chris en Dalene Bresler se kleinhoewe. Ek gaan skud blad met die Breslers.…

UITSPANTYD. Dié foto’s is op ’n wildtuinbesoek in 1956 geneem. Op die hooffoto is van links: Koos se jonger broer, Willem (toe 5 jaar oud), pa Piet, Koos (toe 7 jaar oud) en ouer broer, Piet (toe 9 jaar oud). Die foto met die tente is by die Skukuza-kamp geneem – die tente is vooraf opgeslaan – en die ander foto is ’n Parkeraadwerker by die Numbihek. WILDTUINVAKANSIE, 1956 Koos Mol van Pretoria vertel: Die artikel“Krugerwildtuin, 55 jaar gelede” (Weg #152) het my hoendervleis gegee, want toe loop my gedagtes ver terug na ons kinderjare in die jare vyftig toe die wildtuin nog rof was. Al die paaie was grondpaaie, daar was nie krag nie en die tente het net staalkatels met klapperhaarmatrasse gehad. Ons het destyds in Benoni gebly…