Tabla de contenidos para Deasachadh 09 - An Gearran 's Am Màrt 2023 en LUD

NUAIDHEACHD NA CRUINNE Nach eil sin gharbh tha mhuid 'òl Uisge Bheatha thairis muinntear Gáidhealach san dachaigh annseo 'gus eadar na Gáidheal thairis nan tonn cuideachd? 'S math leom Féill Phàdruig agus 's mhath leom gach féill eile nan Gáidheal, ach chan eil gu math 's deochann leinn Uisge Bheatha 'gus Uisge Bheatha nan Ruisigh nan Ear airson gach Féill Phádruig mar tha Féill Phádruig latha mór airson nan Gáidheal, air dachaigh agus thairis nan domhan. Tha deochan-dhùthchais mhath leinn agus tha ead Miad agus Lionn-Ubhall. Chan eil Uisge Bheatha deoch-dhùthais leinn fhé! Bha 'n Uisge Bheatha druga nam blàr airson nan òglaich agus airson saighdearan as dheidh cathan agus blàran nuair a robh ghortan ortha. Dh'ól nan Gaill Uisge Bheath' airson deoch agus chan eil fhios agam / againn…

Tá creid agam tá sgéal an-suimiúil faoi do'n ainm Naomh Phádruig mar cha rabh an ainm sin sa teannga dhúthchas roimh a d'fhill sé go h-Éireann nuair a thosaidh sé 'obair do chur Críosdaíochd trasna na tíre. Sgríobh sé d'ainm aige Patricius nuair a sgríobh sé rudaí sa leobhar agus ar an páipear. Agus chuaidh sin go Pádruig san Uladh, i gConnacht agus i n-Dál Riada; Pàdruig air nan Eileanan Siar; Pàruig agus Páruig san Oirthear Albainn; Petroc i gCorn na Breatainne (An Corn); Padrig sa Bhreatainn Beag; agus Pádruic agus Padraic ar Oileán Mhanainn. Tá creid agam tháinig an t-ainm as Laidin le h-aghaidh Athar nó Athar Ceannus. 'S Patricius ainm Laidin as an impireachd an Róimh, agus tá creid agam ba sin ainm mór ann sa Róimh agus…

“Cén fáth a mbeadh fonn ort Gaeilig a fhoghlaim?” Cad é mar is minic a bhíonn mé ag cosaint mo shuime i bhfoghlaim Gaeilig? Ní raibh Frainngis, nó Spáinnis, nó fiú Gearmáinis orm i gcuid mo Thír na Choillte a chosaint. I dtír gan teanga oifigiúil náisiúnta, cén fáth a bhfuil tógáil pobail timpeall na Gaeilig chomh trioblóideach? Níl teanga oifigiúil náisiúnta ag na Stáit Aontaithe. Ní fhaca ár n-Aithreacha Bunaithe go raibh gá le ceann a aithint, rud atá suimiúil ag cur san áireamh an iliomad teangacha a bheadh á labhairt sna coilíneachtaí. Ag caint le Meiriceánaigh eile, agus le chairde idirnáisiúnta, is minic a bhíonn ionadh orthu nach n-aithnítear Béarla agus Spáinnis mar theangacha oifigiúla go feidearálach freisin. Ach nuair a tógadh mé i dTír na Choillte, tá…

Bhí Sean Ghaillimheach a raibh Seaghan Noel Mac Mathghamhna a chuir tús liom ar mo chosán Ceilteach le taighde a dhéanamh ar ár dteangacha 'gus canúintí na Ceiltigh Gaedhealach agus na Ceiltigh Breatunnach. Thosaigh sé ar fad thart ar 1980 i dteach tábhairne tráigh ar a dtugtar an Teach Tábhairne Caftaen i n-deisceart na Spáinne. Ansin, bhí mé ag seinm ceol tíre le mo ghiotár agus harmonica. Ba de bhunadh Briotanach, Gaedhealach agus Gearmánach formhór na gcliant. Bhí sean-fhear ag éisteacht liom ag súgradh. Tar éis dó a bheith ag imirt, chuir sé é féin in aithne mar Ghaillimh, agus ba é Noel a leas-ainm. Bhuel, d’fhiafraigh Noel díom an raibh aon amhrán Gaeilge ar eolas agam. D'fhreagair mé "ní hea", ach tá áthas orm cúpla amhrán a fhoghlaim dár…

Táim ag sgríobh seo i Nuadh Orleán, i dTráigh Lughaidh, do saoire gheimhridh. Thug mé cuairt an iarsmalann cultúr na h-Éireann, nó cultúr na pobal Gaedheal agus Gaedheal-Mheiriceánaigh annseo. Is beag é, an iarsmalann, le seomra beag amháin agus gan aon fhoireann. Is trasna é an iarsmalann an clós ó siopa caife Gaedhealach. Is breá mé cáife Gaedhealach, agus bhí sé seo an-mhaith. Bhí an dáileoir an-chairdiúil linn. Bhí an maith againn annsin. Ach bhí deacrachtaí le an iarsmalann. Léirigh na taispeántais stair áitiúil an pobal na n-imirceach na n-Gaedhealtachd. Ar i nós áiteanna eile i Meiriceá, d’oibrigh na Gaedheil go dian dícheallach annseo. Thochail siad canálacha, thóg siad iarnróid, agus rinne siad go leor obaireanna tábhachtacha eile a chruthaigh an áit seo. Thug siad aghaidh ar leithcheal frith-Gaedheal ar…

« Luimnigh, Is bean uasal é túsaIs deora áthais iad uiscí t’ Abhainn na Sionainne,A shruthaíonn trí na h-áilleachta agatSílim fút cibé áit a théimAg dúiseacht thar lear ar an gcoigríochFaigheann lá úr mise i bhfad ó bhaileAgus Luimnigh, Is mo bean uasal é túsaAn t-aon ghrá amháin a bhí riamh i mo shaolNa laethanta a a bhí chomh mórán spraoi ag an bheirt againneSa shneacht an gheimhridh agus faoi grian órga an t-samhraidhBhíodh muid ag iascaireacht i sruthanna airgeadgheala,Chruthaigh do scéimh foinse na dtaibhreamh agamMar sin, caithfidh mé a chanadh :Luimnigh, Is bean uasal é túsaIs deora áthais iad uiscí t’ Abhainn na Sionainne,A shruthaíonn trí na h-áilleachta agatSílim fút cibé áit a théimAg dúiseacht thar lear ar an gcoigríochFaigheann lá úr mise i bhfad ó bhaileAgus Luimnigh, Is…

Nuair a rinn mi staidear nan Eaglais Cheilteach, dh'fhoghluim mi mu nuadhachd eòlas nan nasgan eadar Naobh Pàdruig na h-Éireann agus an Eaglais Choptach. Mà tha e fíor, bithinn so lathair san Comharbas Aspaldach, nach e? Bhunaidh an Eaglais Choptach manachalachd thairis nan domhan, agus bha ead an chiad eaglais do thosaidh agus do dhéan sin cuideachd gun dabht. Thaistil agus chuaidh mannaich Coptach gu h-Eóraip, agus rinn ead dachaighean thairis an roinn mór sin. Thánaig Manachalachd chun an Eaglais Cheilteach a-mach as an Eaglais Choptach no 'n Eaglais Ortadogsach na Coptaich. Bha 'n nasg a-mach as an Ghaill (An Fhrainng an-diugh) agus bha móran sluaghan na mannaichean na h-Éigeipt 'obair agus 'beo san Mannistir Mór ag Lerinn (Lerins an-diugh). Rugamh Naobh Phàdruig nan Eaglais Cheilteach san Bhreatuinn, agus bha…

Tá creid agam a fuair Pádruig ghabháil leis Sluaighte Gaedhealach sa bhliadhan 367 IC. Ba bliadhan mór sin sa stair cogadhaíochd eadar na Ceiltigh - na Gaedheil agus na Cruithnigh - an aghaidh na Róimhigh. D'ionnsaigh iad as an thiar trasan na bhfarraige 'mach as Inis Fáil / Éireann, agus d'ionnsaigh iad as a thuadh trasan Críoch Fhada na Róimhigh (Balla Fhada na h-Aidrean) amach as Albainn. Bhris iad an bhalla fhada 'gus chuaidh iad ar aghaidh go Deisceart Bhreatainn. Chuir iad gach aon saighdear an Róimh go bás fosda gan mhoill. Chuir na Sluaighte Ceilteach gach aon rud go teine nuair a mháirseáil iad trasan Breatainn: toighe, eaglaisithe, feirmeacha, ionaid, margadhacha. Ghlac iad ainmhithe: Bá, laoich, tairbh, muca, gabhair, caoraigh, géanna, éin agus asail, capaillíní 'gus eich. Agus ghlac…