LUD Deasachadh 11 - An t-Òg-mhios 's An t-Iuchar 2023

Bha 'n samhradh so tàchdarach leis slighean nas móran. Bha 'n onoir mhór agam do chom-chéile ri chéile san Cruinneachamh Gàedhealach ann sa Ghleann Uisge Dhearg. Bha sluagh mór nan daoine 'tig chun am Bord Eòlais, agus bha ceistean agus bha suim an-mhor aca chun Gàedhlig Uisge Dhearg, agus an cànan uile nan Gàedheal ri chéile. Bha sin gasta 's dochreidsinn do chainnt Gàedhlig leis daoine san àite so leis Gàedhlig an-mhath aca fhé, 'gus bha suim aca chun ranganna Gàedhlig chugu gun mhall mar chuir cuid nas móra nan daoine ceistean mu ranganna san àite so. Leis an acras mór aca airson an cànan 's cùltar dùthchas, tha sluaghan Lìonra h-Uisge Dhearg, Tìr na Craobh agus Clann Éirí Gréine 'n-deatamach airson nasgan aiseirigh eadar an Ghàedhealtachd Ùr agus an…

Sgríobh mé faoi dhúshláin na feirmeoireachta san oir-thuaisceart Mhinneasóta, 'gus tá lotnaidí sa mheascán sin. Tá cuid acu an-bheag ach flúirseach, agus tá cinn eile níos mó 'gus níos annamh. Déanfaidh mé cur síos ar roinnt anseo. Tá lotnaid bheag olc amháin is ea an Bachlógpéist Sprúis. Is larbha é Leamhán Beag Liath, agus cothaíonn sé spíonlach nuadh earraigh. Tá Crainn Sprúis diana 'gus is féidir iad a sheasamh an sgrios. Ach tá Giúis Balsaim níos tairisceanna 'gus 's féidir a maraíodh i gceann cúpla bliadhain. Ó sgríobh mé go deireannach faoin bhfadhb seo, tá go leor Crann Giúise h-inmhíolaith' eile bainte 'nuas againn. Bh' áit a raibh cuid acu ina seasamh, tá crainn nuadh tosaithe ag fás. Rinne duine acu an t-ainm "Balsam". Tá Poibleog Balsaim crann deas, agus…

‘S ainm ùidh no suim an-seo eadar na Gàidheil Caraliana ‘gus a’ Ghaidhealtachd Caraliana, ‘gus tha e sa Ghaidhealtachd Caraliana ‘mhàin. Chan fheil e sin san àit’ eile, ‘gus thánaig an t-ainm gu beò seo mar chuir diuc Árra Gháidheal an sluaghan móran Gàidhealach a-muigh as do dhachaighean acu mu’n 1760an, 1770an agus ri linn 1800an cuideachd, agus bha e sin an-cruadh an aghaidh nan duillean gun daobht! Bha e sin ri linn nan Fuadaichean nuair a chuir na tighearnan talamh (leis croidhean Gallda acu) na duillean a-muigh as nan dachaighean acu ‘gus a-muigh as nan talamh cuideachd! Bha ead cruadh, garbh agus fhola ‘n aghaidh nan duillean Gàidhealach mar bha mhuid ann air nan talamh fo mìltean air mìltean air mìltean bliadhan roimh sin! Chuir na muinntear Diùra ‘n…

Nuair a d'fhoghluim na sluaighte Fíor Gaedheal ba suim ag na bhFranncaigh do chur stad an cogadhachd in éadan Sasuinn, chuaidh agus thosaidh na Fíor Gaedheil faoi Talamh an Éisg agus Nuadh Fhrainng ar an ionnsaigh fíochmhar agus ghlic in éadan na Gaill ann sa Dhùthaich nan Craobh leis ruaigeanna fíochmhar, agus dhéan iad sin gan cuidiú 's na bhFranncach anois! Ba fearg mór acu chun na bhFranncach agus chun riaghaltas an Fhrainng anois mar sin. D'iarr riaghaltas an Fhrainng do chur stad an ruaigeanna Gaedhealach in éadan ar bailí na Sasannaigh le taobh tráigh Dùthaich nan Craobh, ach cha rabh neart agus cha rabh eolas acu do chur stad chun an ruaigeanna mar d'oibrigh na Fíor Gaedheil amuigh as bailí mór na bhFranncach anois, ach fuair iad cuidiú maith…

Bhí cathanna ‘s troideanna móra le taobh an teorann eadar Fear Manach ‘s Fearnmhaigh ina dhiaidh an Connradh. D’imirt Comórtas Uladh i n-Doire a’ Cholm Cille ar 22adh Eanáir 1922. D’fhág sé charr amuigh as Muineachán ar lá roimhe leis na fir do ghlac i gComórtas Uladh, agus bhí sluagh mór na fir eadar na h-Óglaigh fosta. Rinn na Míliste Dhubha na charra stad i Stáisiúin Dhroim Mhóir, agus d’fhogógra siad amach fuair siad armáilte ar an fir ann agus ina dhiaidh sin fuair deichnuir fir faoi ghabhail annsein. Bhí na h-Óglaigh faoi cheannus Dómhnull Ó h-Ógáin, agus bhí sé ceannphort Cúigiú Rannán Tuaisceart. Chuir na Míliste Dhubha na fir go campa priosún ar Ómaigh gan mhoill. D’fhan na h-Óglaigh le na seanns agu do chur díoghaltas ar na Míliste…

Làithean Mór A' Mhìos - An t-Òg-mhìos 03 - Gaelach Lán09 - Féill Chaluim Cille18 - Gaelach Úr19 - Là nan Athraichean21 - Uair Àirde na Gréine30 - Deireamh Bhliadhain na Sgoil Ath Mhìos - An t-Iuchar 03 - Gaelach Lán06 - Ciad Latha Féis Dúthchais09 - Deireamh Latha Féis Dúthchais17 - Gaelach Úr26 - Tisha B'Av28 - Muharram Ath Làrna Mhìos - An Lùnastal 01 - Gaelach Lán- Lughnasadh- Là Traolach Mac an t-Seannaich06 - Ciad Latha Féill Dúthchais Mór16 - Gaelach Úr18 - Deireamh Latha Féill Dúthchais Mór Latha Féill Dúthchais Mór So féill seachdáin tábhachtach mór ann san Bhinnipeig, Ghleann Uisge Dhearg agus bithidh gach aon naisean ann mar thánaig ead chun nam Machairean Móra ri linn aimsear eachdruidh. Chuir sin eólais a-mach mu gach aon daoine…