Tabla de contenidos para Deasachadh 20 - An Dùbhlachd 's Am Faoilleach 2025 en LUD

Sgríobh mé faoi Ciad Gaedhealtachd ar Dùthaich nan Craobh sa mhí seo cáite, 'gus ba sin ar Talamh na Éisg. Bhunaidh an muinntear Gaedhealach ann ó 1536 gan amhras. Ach táim 'sgríobh faoi Dárna Gaedhealtachd ar Dùthaich nan Craobh sa mhí seo, 'gus bha sin shuas sa Shléibhe na h-Àpalaid. Thánaig na ciad Gaedheil go h-Àpalaid amuigh as Achaidh an Iúbhair (Bhirginia), agus ba siad cimí na cogadh in éadan Sasuinn agus in éadan an Plandála Gall na h-Éireann agus nan Eileanan. D'iarr Seumas Stìubhart - rígh nuadh Sasuinn - do chur na Gaedheil amuigh as na Gaedhealtachd agus amuigh as an domhain seo fosta gan amhras! Ba cinealtach in éadan na Gaedheil é fhéin, agus bha fuath an-mhor aige le na Gaedheil. Thánaig na ciad muinntear Gaedhealach go h-Àpalaid…

(I)Co bho ’n dàinig an dream chalm’ ud,’Bu mhor ainm am measg nan Gaidheal?Clann-Ghilleain mhòrail, mhùirneach,D’am bu dù ’bhith bras ’san àraich.Thainig iad, a reir luchd-sgeula,Bho’n fhear ghleusd ud, Dùghall Sgàinne;Seann laoch uasal d’am bu chleachdadhFialachd, ceartas, agus bàigheachd. (II)Bha GILLEAIN treun de ’shiol-san,’S b’ ard mar thriath e ’n Earra-Ghaidheal;’S iomadh la a rinn e sgathadhLe thuaigh-chatha ’n teas nam blàraibh,Lean an sliochd a thainig bhuaitheRi ainm uasal, mor, gu laidir;’S Clann-Ghilleain air linn iad,Cinneadh rioghail nan glonn arda. (III)Sheas GILLIOSA, mac Ghilleain,Gun cheum meathaidh riamh le ’dhùthaich,’S am blar Lairge nan cruaidh bhuilleanDhearbh e ’churantachd mar bhiùthaidh.Rinn a mhac-san, GILLECALUM,Gniomhan arronta le dùthrachdAm blar ainmeil Allt-a-bhonnaich,Le ’loinn shoilleir, ghuinich, dhrùidhtich. (IV)Dh’ fhag IAIN DUBH, mac gasd’ an laoich sin,Da mhac aobhach, fhearail, euchdach;LACHAINN LUBANACH an eagnaidh,’S Eachann Reaganach…

Ó Cheanada!Dúthaich na Gaisgich Cór'Coróin ar do cheann, le duilleoga dhearg' 's ór'.Ó chuan go cuan, le h-amhrán binn,Do chlú, beimid a luaigh,Faoi dhíon do sgiath, tá saoirse ghealNach spíon an namhaid uainn.Ó Cheanada, dóchas dár gcroidheSonas, síocháin is maitheas Dé dár tír.Sonas, síocháin is maitheas Dé dár tír. Chuir linn ach chuir mise le h-aghaidh cuid 's mó 'n amhrán leis an t-ainm Ó Cheanada san Ghaeilig mar tá sin an-tábhachtach do sin a dhéanamh! 'S amhrán Franngais ó dhúthchais creidim, ach tá sin as Béarla 'gus tháinig an phlean isteach i mo chionn do chur an t-amhrán seo as Gaeilig. Agus dhéan mé sin! Chuir nó sgríobh mise ‘n t-amhrán as Gaeilig Ghleann Fóghmhair. Cá bhfuil Gleann Fóghmhair? a h-abair sibh. Tá ‘n áit seo i n-Ontario i…

Chuidh Cú agus Ceitheann ann san soireaidh Dheas, agus d’imthigh Cian suas buadhThuaidh. Cha dheachaidh sé a bh’fad air a tá sin go bh-fhacaidh sé ua triur fear árma, agus ní duine air domhan a bhí annacht Brian luchar, agus lucharda triu mac Tuireann. Agus triur mac Tuireann agus iad is amhlaidh a bithsiur mac chainte agus truir mac Tuireann agus iad go námhadamhail le na cheib, agus bhí oiread fuaidh athu air a cheib da g-Casfaidhe air a chéile iad nach in-bitheadh beo acht an dream budh láite acú. “Da m-béidheadh mo deárthartha ann seo anóis,” arsa Cian. “Is calma an tatha dheanfadh sinn. Acht ó tharla nach b-fhil is fearr damhsa teitheadh.” Bhí sgairte nach comhgarach aige fa’n ann chosna agus bhuail sé é-féin le slait dradachta go…

D'fhill sluagh Fíor Gaedheal go Baile Shéain ar Talamh an Éisg sa 1711 mar d'iarr iad díoghaltas in éadan ar na Gaill ar ais aríst. Thánaig iad chun na h-áit sin as an fharraige 'gus bha gunnaithe, claidhimh agus loinge láidir acu fosta. Sheol na Gaedheil chun go Baile Shéain leis trí long mór acu 'gus rinn iad ionnsaigh fíochmhar in éadan gach aon stóras 's taigh Gallda 'nn. Ina dhiaidh sin, ghabhail iad amuigh leis cúpla loinge móra na Gaill agus chuaidh iad go Cuidhbeig agus bailí eile sa Fhrainnge Nuadh gan mhoill. Chuir na ruaig seo 'n eagal Dhia Mhór istigh croidhithe Gallda 'nn ar Talamh an Éisg le bliadhanta fada. Cha rabh iad ionnsaigh in éadan taigh 's stóras na Gaedheil ann mar rinn iad obair eólas…

Dar thigidh leinn ri chéile 'nn an Poblachd Mòr nan Gàidheal, feumaidh leinn do chur Dàil nan Gàidheal ri chéile. Tha rian an-mhath aig na Sàmaich, agus tha aid ann thairis ceathar tìr cuideachd. Bithidh Àrd Taoiseach ceannard nan Dàil. Agus biodh obair aca orson teirm na còig bliadhan a-mhàin. Feumaidh leinn sin orson gach aon duine san Dhàil cuideachd. Bithidh aid ann orson còig bliadhan a-mhàin. Faighidh leinn Teachdan Dàil às gach aon àite thairis an Sean Ghaidhealtachd agus às Clann a' Gàidheal cuideachd gun amharas. Faighidh sinn duine Clann a' Gàidheal às Dùthaich nan Craobh (Aimearaga, Chanada, Meagsaco), Nuadh Shealainn, Astràilia, Eòraip agus Dùthaich nan Ein Fhiadhan (Meadhan Aimearaga 's Aimearaga Deas) agus às Afraga Dheas ri chéile. Bithidh seo nas mhath mar 's aid cuid cinnidh nan…

Dé ‘n sgeul mu Fear-Dheasachaidh? Cà robh e? Dé fìor ainm a robh air? Dé bliadhan a rugadh e? Tha fhios againn rugadh e san Thìr nan Eòin ri luath 1800an b’fheudar. Bha Gàilig am prìomh cànan aige 'gus chaidh e eadar Tìr nan Eòin agus Eilean Naomh Eóin ri linn an saoghal aige fhéin. Sgrìobh e bàrdachd an mhath airson nan Gàidheal Thìr nan Eòin agus chuir e spiorad mhath chun muinntear Tìr nan Eòin leis an òran fhada mhath a sgrìobh e ann an 10mh Mìos Deireannach an Fhoghair 1887. Tha creidsinn aig cùplan duine bha sagart e mar chaidh e eadar Tìr nan Eòin agus Eilean Naomh Eóin gun sos ‘s gun stad. Bha ‘s tha sin fíor b’fheudar. Bha mòran eolas aige mu 'n eachdraidh Clann…